بابا صفرى
238
اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى )
پروفسور پوپ ، شرقشناس آمريكائى ، در بازديدى كه بسال 1316 خورشيدى از اين صندوق كرده گفته است كه ديگر « تهيهء نظير صندوق قبر شاه اسماعيل مقدور نيست » « 1 » و صنعتى كه در آن به كار رفته بعقيدهء صنيع خاتم استاد معروف خاتمسازى معاصر ايران « از برجستهترين شاهكارهاى صنايع ظريفه مىباشد » . « 2 » اين صندوق از گل و بوتههائى ، كه بطور برجسته از عاج ساخته شده است ، مزين گشته و در وسط يكى از عاجهاى ضلع شرقى آن نوشته شده است « عمل استاد مقصود على » . صندوق شاه اسماعيل نيز در گذشته روپوشهاى حرير داشته است ولى پس از انتقال روپوشها بتهران ، اطراف آن را با شيشه قاب گرفتهاند تا از دست زدن زائران مصون بماند . در اردبيل شايع است كه هنگام انتقال اشياء بقعهء شيخ صفى الدين بتهران تلاش زيادى شده است تا اين صندوق گرانبها هم جزو آنها بمركز برده شود ليكن امكانات فنى فراهم نگشته و ضايعات احتمالى درآوردن آن ، مانع آن شده است كه قبر سردار دلير و پادشاه بزرگى ، كه بعد از انقراض ساسانيان بار ديگر ايران واحد را بوجود آورده است ، با از دست دادن آن صندوق ، كه تنها يادگار باقيمانده از آنهمه جلال و شوكت گذشتهء اوست ، در انظار زائران خويش خوار و خفيف جلوهگر شود . گنبد كاشى مقبرهء شاه اسماعيل نسبت بگنبد شيخ صفى الدين كوچكتر است و طوق زرين بلندى در وسط چهار تيغهء شمشير منحنى بر بالاى قسمت خارجى آن نصب شده است . اين مقبره و گنبد نسبت باصل بقعهء شيخ صفى الدين تازهتر است و در عهد شاه عباس ثانى ، بسال 1057 قمرى ساخته شده است . گنبد اللّه اللّه : گنبدى كه بر بالاى مقبرهء شيخ صفى الدين ساخته شده به گنبد « اللّه اللّه » معروف است زيرا ساختمان آن طورى است كه لفظ مبارك « اللّه » با كاشىهاى آبى رنگ ، باشكال مختلف بر بدنهء آجرى آن نقش بسته است . بعبارت ديگر در ميان آجرهائى كه بدنهء گنبد را تشكيل ميدهد كاشيهائى به كار
--> ( 1 و 2 ) - نشريهء فرهنگ اردبيل . شماره 1 . سال 1328 خورشيدى . مقالهء مرحوم جمال الدين صفوى تحت عنوان « گوشهاى از تاريخ ايران » .